رضا قليخان هدايت

792

مجمع الفصحاء ( فارسي )

* * * شنيده‌ام كه سگان را قلاده مىبندى * چرا به گردن خسرو نمىكنى رسنى سيه‌بادام را هر سو ميفكن از نظربازى * نگهدارش كه روزى بر سر تابوتم اندازى * * * مگوى تلخ كه جان مىبرى به گفته شيرين * مرا به تلخ گهى كش كز انگبين نتوانى 219 دقيقى مروى اسمش استاد ابو منصور محمد بن احمد برخى بلخى و چندى سمرقندى دانندش و معاصر و مداح آل سامان خوانندش بلى در اواخر دولت سامانيان ظهور نموده و امراى چغانيان يعنى ابو المظفر محتاج الچغانى او را نواخته و تربيت كرده و دقيقى آن طايفه را نيز مدحت مىسروده و پس از آن طايفه به خدمت امير نصر بن ناصر الدّين سبكتكين رفته او را مداحى مىكرده پس از آن به خدمت سلطان محمود معروف شده به نظم احوال ملوك عجم مأمور آمده بىترتيب حكايت سلطنت گشتاسب را موزون نموده هزار بيت از او در شاهنامه حكيم فردوسى مسطور است و آن گشتاسب‌نامه است كه قبل از فردوسى منظوم كرد . در سنهء 341 به سببى در دست غلامى ترك كه محبوب و مملوك وى بود ، كشته آمد بعضى گويند آن هزار بيت از گشتاسب‌نامه را به امر امير نوح سامانى موزون نموده و وفاتش در آن‌وقت بوده و اين اصح رواياتست ، چون پس از وى فردوسى به نظم شاهنامه پرداخت هزار بيت او را براى جلوهء اشعار خود ضميمهء شاهنامه فرمود ، و چون اين معنى محقق است و بر بعضى مشتبه مانده چنان كه گرشاسب‌نامهء اسدى را نظم فردوس مىدانند گشتاسب‌نامه را هم از شاهنامه مىخوانند ؛ لهذا بعضى از اشعارش كه باقى مانده با انتخاب گشتاسب‌نامه در ضمن حال او مرقوم مىشود قبل از ابتداى گشتاسب‌نامه او حكيم فردوسى در شاهنامهء خود منظوم چنين فرموده است :